"Buhay namin ito."

Rebyu ng pelikulang Buhay Masbatenyo

Mula sa SILYAB* Mayo 10, 2005


Pagkagat ng dilim, ordinaryong tagpo sa kanayunan ang pag-iipon ng mga taumbaryo sa kanilang “sinehan.” Karaniwang ekstensyon ito ng isang bahay na may maluwag na espasyo at mga upuan. Sa harapan ay ang tinututukan ng bawat tao – isang malaking telebisyon na nagpapalabas ng mga pelikulang naka-vcd. Kadalasan, sinisimot pa ng bawat manunood ang kanilang natitirang barya upang may pambayad lamang.


Mga kilalang artista ang makikitang bida. Hindi usapin kung malayo sa buhay ng masa ang kanilang papel na ginagampanan o kaya naman ay hindi kapani-paniwala ang mga eksenang pinapalabas, basta’t maaksyon at madrama, tinatangkilik ng taumbaryo.

Hapon ng Hulyo 30, 2004, sa isang baryo sa Masbate, nagtipon ang mga tao. Ang ilan ay galing pa sa ibang lugar. Sentro rin ng kanilang atensyon ang malaking telebisyon sa kanilang harapan. Nananabik din silang mapanood ang isang pelikula. Ngunit walang siningil sa kanilang bayad.

Parang pyesta ang tagpo. Andun ang mga batang malilikot na sa sobrang inip. Ang mga kabataan at matatanda naman ay bumabaling lagi ang usapan sa pelikulang ipapalabas. Hindi pa man napapanood, may antas na ng pamilyaridad sa pelikula, ang mga nagkukwentuhan.

Ito ang hapon ng unang pagpapalabas ng pelikulang Buhay Masbatenyo.

Kilusang masa ang pelikula ng masa

Sapagkat ang mga artista, taguyod, at sumuporta, ay galing din mismo sa hanay ng masa’t kasama, walang kasing higpit ang pagyakap ng mga Masbatenyo sa nasabing pelikula.

Kalakhan ng mga gumanap ay lumahok sa isang pamprubinsyang treyning sa gawain sa rebolusyonaryong kultura. Kung kaya, hindi naging mahirap para sa mga pumapel ang paggagap sa wastong oryentasyon sa pagsusulong ng rebolusyonaryong kultura, bilang bahagi ng iba pang gawain sa pagsusulong ng digmang bayan. Hindi bababa sa laking kumpanya ang bilang ng mga masa’t kasamang nag-ambag ng kakayanan upang maging matagumpay ang paglikha ng Buhay Masbatenyo.

Dahil na rin sa antas ng konsolidasyon ng masa sa erya, madulas ang kanilang pagsuporta sa paggawa ng pelikula. Naunawaan ng masa ang kahalagahan ng Buhay Masbatenyo sa larangan ng propaganda, upang higit pang bigkisin ang kanilang hanay sa pagsusulong ng armadong pakikibaka. At, upang ipaabot sa mga panginoong maylupa ang kanilang katatagan upang pawiin ang pagsasamantala at pang-aapi sa kanilang uri.


Ang buhay ng masang Masbatenyo

Mayor na salik ang wastong pagsusulong ng rebolusyong agraryo sa prubinsya kaya’t naging matalas at tumpak ang nilalaman ng Buhay Masbatenyo, sa pagsasalarawan ng tunggalian sa pagitan ng uring malaking panginoong maylupa at uring magsasaka. Kongkretong ipinakita ng pelikula kung paano pinagsasamantalahan at dinadahas ng mga rantsero, na tumatayong malalaki at despotikong PML sa prubinsya, ang mayoryang magsasaka.

Simple lamang ang daloy ng pelikula. Lapat na lapat sa totoong karanasan ng masang magsasaka sa Masbate. Ipinakita sa simula ang masikhay na pagpapayaman ng masa sa kanilang maisan at palayan. Dumating ang PML na si Don Felino, na nagtangkang kamkamin ang kanilang lupa, upang gawing rantso. Ginamit ni Don Felino ang kanyang armadong tauhan, at sinuhulan ang meyor ng bayan, upang mapalayas ang mga tao. Dumating sa puntong lumikas ang mga taumbaryo dahil sa pandarahas ng nasabing PML.

Sa bagong linipatan, pumasok naman ang isang PML na si Don Fausto, na nagnais ding mangamkam ng lupa. Ngunit sa bahaging ito, nasa eksena na ang Bagong Hukbong Bayan, na mahigpit na ipinagtanggol ang inaaping mga magsasaka. Ni-reyd ng Hukbo ang mga tauhan ni Don Fausto, hanggang napilitang umatras ang PML at nanyutralisa.

Ngunit ang despotikong si Don Felino ay ginamit pa ang mga bayarang militar upang itapat sa Hukbo. Isang matagumpay na ambus ng mga kasama, ang ultimong nagpatimo kay Don Felino na hindi kailanman madadaig ang pagkakaisa ng Hukbo at masa.

Ipinakita rin ng pelikula ang unti-unting transpormasyon ng masa, mula sa walang kalaban-labang api, hanggang sa militanteng pagkilos nila at pagyakap sa armadong pakikibaka, upang ipagtanggol ang kanilang mga karapatan. Lahat ng ito ay bunga ng puspusang pag-oorganisa, pagpupropaganda at pag-eeduka sa kanila ng mga kasama.

Pinatingkad ng makatotohanang pagganap ng mga artista ang sakit at pagdurusa ng masang magsasaka. Sa unang pagpapalabas ng pelikula, samu’t saring emosyon ang mababakas sa manunood. Sa isang bahagi ng palabas, ang palahaw ng isang ginang na nakita ang pagpaslang sa kanyang asawa ng mga goons ng PML, ay nagpapatak sa mga nagngangalit na luha ng mga nanunood. Tahimik at tiim-bagang ang ilang tao habang sinasaksihan ang eksenang lumilikas ang mga taumbaryo, bitbit ang iilan nilang pag-aari, dahil sa pangangamkam ng PML sa kanilang lupa.

Galak ang makikitang ekspresyon ng mga manunood nang unti-unting tumingkad ang armadong pakikibaka bilang mapagpasyang solusyon sa pangunahing problema ng masang magsasaka. Banggit ng isang Hukbo sa pelikula, habang sinusubukang suhulan ng PML, na hindi pwedeng iwanan ng Bagong Hukbong Bayan ang mga magsasaka kapag sila ay inaapi.

“Buhay namin ito.” Ito na siguro ang pinakamataas na pagkilalang sinambit tungkol sa pelikulang Buhay Masbatenyo. Hindi iilan ang bumigkas ng mga katagang ito, matapos ang pagpapalabas ng pelikula, sa masang Masbatenyo.

*SILYAB ang panrehiyunal na pahayagan ng rebolusyonaryong kilusan sa Bikol